Üsküdar Belediyesi

İlçeye adını, güneybatı kesimdeki eski iskele yerleşmesi verir. Günümüzde hemen hemen Selman Ağa, İnkılap, Gülfem Hatun ve Rumi Mehmet Paşa mahallelerini içine alan bu tarihsel yerleşmeye Üsküdar denir. Bazı kaynaklara göre, Moda Burnu'nda oturan Halkedonlular teknelerini MÖ 7. yüzyılda Üsküdar kıyısında bulunan tersanelerde inşa ediyorlardı. Adının, Yunanca Skutarion (Skytarion) ya da Latince Skutari'nin (Scutari) zamanla değişime uğramasıyla bugünkü hâlini aldığı sanılır. Semt MÖ 5. yüzyılda kıyıdaki yerleşim bölgesini surla çeviren Atinalılar döneminden ve hatta daha da önceden beri önemli bir ulaşım ve konaklama merkeziydi. Boğaz'ın iki yakası arasındaki ulaşımda tarih boyunca büyük önem taşıdı. Bizantion ve Konstantinopolis'i ele geçirmek amacıyla değişik dönemlerde doğudan gelen farklı güçlerin düzenledikleri saldırılar sırasında hep askerî üs olarak kullanıldı. Ulaşım, konaklama, askerî üs olarak yararlanılmasının yanı sıra, ticari açıdan da büyük önem taşıyan Üsküdar, Konstantinopolis'in fethinden çok önce 1352 yılında Türklerin eline geçti. Orhan Gazi döneminden beri Osmanlıların denetiminde olan Üsküdar'a Türklerin geniş ölçüde yerleşmesi II. Mehmed (Fatih) dönemine rastlar.

İstanbul'un fethinden sonra, kent ile çevresinde yönetim ve yargı düzeninin kurulması sırasında iki büyük birim belirlendi. Suriçindeki kentsel alanı İstanbul Kadılığı temsil ediyordu. Sur dışında banliyö durumundaki Eyüpsultan, Galata ve Üsküdar kadılıklarına ise Bilâd-ı selâse deniyordu. Üsküdar kadısı, öbür kadılarla birlikte padişah ve sadrazama bağlıydı. Anadolukavağı, Gebze, Kartal, Pendik ve Şile'de Üsküdar kadısının birer naibi vardı. Beykoz Kazası da Üsküdar Kadılığı'na bağlıydı ama naibini arpalık olarak bu kazayı yöneten müneccimbaşı belirlerdi. Kandıra ve Şile kazaları da 1581 yılında Üsküdar Kadılığı'na bağlandı. 1826 yılında İhtisab Nezareti, 1846 yılında da adı daha sonra Zaptiye Nezareti olarak değiştirilen Zaptiye Müşirliği kuruldu. 1867 yılında çıkarılan Vilayetler Nizamnamesi'ne göre İstanbul'da valilik kurulmamış, bu görev Zaptiye Müşirliği tarafından yürütülmüştür. Bu dönemde Dersaadet ve Bilad-ı Selase, Bab-ı Zaptiye'ya bağlı değildi. 1854 yılında şehremaneti kurulunca İhtisab Nezareti kaldırıldı ve 1877 yılında Beyoğlu, İzmit, Kaza-ı Erbaa'yla birlikte Üsküdar da mutasarrıflık yapıldı. Bu mutasarrıflıklar Zaptiye Nezareti'ne bağlıydı. Üsküdar Mutasarrıflığı'nın Beykoz, Gebze, Kartal ve Şile kazaları vardı. 1918 yılında İstanbul Vilayeti'ne bağlı Beyoğlu ve Üsküdar mutasarrıflıkları, Cumhuriyet'in İlanı'ndan sonra 1924 yılında tüm sancaklar vilayet yapılınca ayrı birer vilayet (il) oldular. 26 Haziran 1926 tarih ve 404 sayı ile resmi gazetede yayımlanarak 26 Haziran 1926 tarihinde aynı gün 877 kanun numarası ile kaza (ilçe) oldu.

Üsküdar'ın Görülecek Yerleri

Yoğun nüfuslu olmasına rağmen Üsküdar, Çamlıca tepeleri, Boğaz kıyı şeridi ve çeşitli parklar dahil olmak üzere birçok yeşil alana sahiptir. Ayrıca bölgede tarihi binalar ve dini mekanlar yoğun olarak bulunmaktadır.

Parklar

Fethi Paşa Korusu, Üsküdar'ın hemen ötesinde Paşalimanı olarak adlandırılan bölgede, Boğaz kıyısına kadar uzanan yamaçta yer alan büyük bir parktır. Adını, Osmanlı Türkiye'sindeki cam fabrikalarının sanayileşmesinden sorumlu olan ve bölgede bir evi bulunan Osmanlı prensi Fetih Ahmet Paşa'dan almıştır. Park alanı aslında özel mülkiyette olup, park olarak korunması şartıyla devlete kiralanmıştır. Mülk sahipleri Türk sanayici Nuri Demirağ'ın mirasçılarıdır. Parkta bir kafe, çocukların üzerine tırmandığı taş bir şelale ve yaz akşamları cuma günleri amatör müzisyenlerden oluşan bir grubun gün batımında açık hava konserleri verdiği küçük bir sahne alanı bulunmaktadır. Hafta sonları Üsküdar'ın genç aşıları gölgede gezinmek ve sarılmak için burada buluşur.

Camiler

Üsküdar, çoğu tarihi Osmanlı binası olan, birçoğu imparatorluk haremindeki kadınlar için ve birçoğu mimar Mimar Sinan tarafından inşa edilmiş 180'den fazla camiye ev sahipliği yapmaktadır. Feribotla varıldığında görülen ilk şeylerden biri, her ikisi de Sinan tarafından tasarlanan feribot iskelesi yakınındaki iki camidir. Daha büyük olanı, Kanuni Sultan Süleyman'ın bir kızı tarafından inşa ettirilen Mihrimah Sultan Camii'dir ve bazen İskele Camii olarak da anılır; daha küçük olanı ise Süleyman'ın bir veziri tarafından inşa ettirilen Şemsi Paşa Camii'dir. Şemsi Paşa Camii'nin avlusunda küçük bir kütüphane binası bulunmaktadır. Mihrimah Sultan Camii'nin karşısında, III. Ahmet'in annesi tarafından sipariş edilen büyük Yeni Valide Camii yer almaktadır. İskeleden yukarıda, Valide-i Atik mahallesinde, III. Murat'ın annesi tarafından inşa ettirilen ve yine Sinan tarafından tasarlanan Atik Valide Camii bulunmaktadır.

Oradan daha yukarıda daha küçük olan Çinili Camii yer almaktadır. Karacaahmet Mezarlığı'nda 2009 yılında inşa edilen büyük Şakirin Camii bulunmaktadır. Üsküdar'ın doğu kısmında, Ümraniye sınırına yakın konumdaki Namazgâh Camii (1860'ta inşa edilmiştir), İstanbul'daki az sayıdaki tarihi ahşap camiden biridir. Yeni Çamlıca Camii ise Çamlıca Tepesi'nde İstanbul'a bakan görkemli büyüklüğüyle bir simgedir.

Kaynak: İngilizce Vikipedi, «Üsküdar» maddesi (Sights of Üsküdar bölümü), Türkçeye makine çevirisi. CC BY-SA.

Yerleşimin Antik Çağ'daki ilk adı Khrysopolis olup Yunanca 'Altın şehir' anlamına gelmekteydi.

Üsküdar adının, Roma döneminin Roma ordusunun zırhlı süvari birliklerden olan Scutarii ve buradaki Skutarion (Yunanca: Σκουτάριον) Kışlası'ndan geldiği düşüncesi yaygındır. Özhan Öztürk Latince “zırhlı süvari” anlamına gelen Scutarii kelimesi ile Antik Çağ'da bozkırların atlı savaşçıları olarak anılan İskitlerin kendilerine verdikleri “okçular” anlamındaki skudat ismi arasındaki benzerliğe dikkat çekmiştir. Bizanslılarca Hrisopolis (Altınşehir) olarak adlandırılan Üsküdar, 12. yüzyıldan itibaren Skutarion olarak tanınmaya başlamıştır. IV. Haçlı Seferi ile İstanbul'a gelen Geoffroy de Villehardouin, Histoire de la conquête de Constantinople (İstanbul'un Zaptının Tarihi) adlı kitabında bu semt için “Escutaire” sözcüğünü kullanmış ve bu sözcük Fransızca kaynaklarda sık sık tekrarlanmıştır. Skutarion ismi zamanla Üsküdar'a dönüşmüştür.

İstanbul'daki önemli Türk yerleşmelerinden biri olan Üsküdar, Osmanlı dönemi boyunca büyük bir imar faaliyetine sahne oldu. O dönemin Üsküdar kasabası ve çevresi birçok külliye, cami, hamam ve çeşme gibi yapılarla, ilçenin Boğaziçi sahilleri ise saraylar, sahil sarayları, yalılar ve köşklerle süslendi. Kız Kulesi en önemli yapılardan biridir.

Bir açık hava müzesine benzeyen ve Karacaahmet Sultan dergahını da içinde bulunduğu Karacaahmet Mezarlığı, İstanbul'un Anadolu yakasındaki en büyük Müslüman mezarlığı olma özelliğini yüzyıllardır korumaktadır. Diğer bir mezarlık Bülbüldere Mezarlığı'dır.

Kuzguncuk'taki Ayios Panteleymon Kilisesi ve Ayazması, gayrimüslimlere ait Ayios Yeoryios Kilisesi, Surp Krikor Lusavoriç Kilisesi, İlya Profiti Rum Ortodoks Kilisesi, Beth Yaakov Sinagogu (Kal de Abaso ya da Aşağı Sinagog ya da Büyük Sinagog) ve Kal de Ariva (Yukarı Sinagog) adlı dinsel yapıların ilçenin bir semtinde, yan yana bulunmaları ilgi çekicidir. Osmanlı döneminde ilçenin İstanbul Boğazı kıyısında birçok sahilsarayı ve yalı vardı. Yalnızca yalılardan çok az bir bölümü günümüze kadar ayakta kalabilmiş, yanmış ve yıkılmış olan eski yapıların yerine yeni yalılar inşa edilmiştir. Eski yalılardan günümüzde kısmen ya da tamamen ayakta olup görünebilen başlıcaları; Kıbrıslı Yalısı, Kont Ostrorog Yalısı, Abud Efendi Yalısı, Edib Efendi Yalısı, Recaizade Ekrem Bey Yalısı, Mahmud Nedim Paşa Yalısı, Sadullah Paşa Yalısı ve Fethi Ahmet Paşa Yalısı'dır. Kız Kulesi ilçenin simgesidir.

Üsküdar, İstanbul ilinin en yeşil ilçelerinden biridir. Koruma altında olduğu sanılan bu yeşil alanlar kuzeyden güneye doğru sırasıyla Cemil Filmer, Kandilli Kız Lisesi, Vaniköy Rasathane, Vaniköy, Vahideddin, Cemil Molla, Münir Bey, Fethi Paşa, Demirağ, Hüseyin Avni Paşa, Abdülmecid Efendi, Şehzade Yusuf İzzeddin Efendi, Büyükçamlıca, Küçükçamlıca ve Adile Sultan Validebağı korularıdır.

İlçe toprakları İstanbul Boğazı kıyılarının güneydoğusunda kabaca kuzey-güney doğrultusunda uzanır. Bu toprakların genel eğimi doğu kesimde, Kocaeli Yarımadası'nın iç bölümlerine, güney kesimde Marmara Denizi kıyısına, batı kesimde ise İstanbul Boğazı kıyısına doğrudur. Orta kesimde kabaca kuzeydoğu-güneybatı doğrultusunda uzanan bir sırt yer alır. Bu sırt güney kesimdeki Büyük Çamlıca Tepesi'nde 268 m yüksekliğe erişir. Büyük Çamlıca Tepesi, Üsküdar'ın en yüksek noktasıdır. Öbür önemli yükselti 227 m'lik Küçük Çamlıca Tepesi'dir. Üsküdar ilçe merkezinin deniz seviyesinden ortalama yüksekliği 30 metredir.

Üsküdar'da başlıca akarsu, Küçüksu Deresi'nin başlangıç kollarıdır. Beylerbeyi'nden denize dökülen İstavroz Deresi Kısıklı eteklerinden çıkarak akar ancak son yıllarda bu derenin üstü birçok yerde kapatılmıştır. İstanbul ilinde koruların azımsanmayacak kadar yer kapladığı ilçelerden biri de Üsküdar'dır. İstanbul Boğazına olan sahil uzunluğu 12 km'dir.

Üsküdar'da egemen ekonomik etkinlik ticarettir. Küçük çaptaki ziraat alanları dahi yerleşim alanına dönüştüğü için tarımsal faaliyet yok denecek kadar azdır. Su ürünleri alanında da bir adet su ürünleri kooperatifi vardır. Tarımsal faaliyetler gibi sanayi tesisleri de yoktur. Sayısı fazla olmayan küçük imalathaneler nüfusa göre kayda değer sayılmaz. Ancak Türkiye'nin önde gelen çok sayıda sınai ve ticari teşebbüsün yönetim merkezi ilçe sınırları içindedir. İlçede daha ziyade küçük esnaf ve sanatkâr ile emekli nüfus bulunmaktadır, faal nüfusun bir bölümü ilçe dışında çalışmaktadır. Haydarpaşa Limanı Üsküdar ile Kadıköy ilçe sınırının ortasındadır.

Altunizade semti birçok plaza ve iş merkezine ev sahipliği yapmaktadır.

Nakkaştepe bölgesinde Koç Holding Yönetim Binası bulunmaktadır.

Uncular Caddesi de Üsküdar'ın önemli ticaret merkezlerinden biridir. Bu cadde daha önceden elektrikçi ve nalbur gibi dükkanları barındıran ticaret caddesi olarak bilinirdi. 2022 yılı itibari ile adı Gastronomi Sokağı olarak değiştirilmiş ve yiyecek-içecek mekanları olduğu bir cadde olarak trafiğe kapatılmıştır.

İlçenin ulaşım açısından taşıdığı önem günümüzde de sürmektedir. Eskiden Üsküdar ile Kabataş ve Sirkeci arasında yapılan araba vapuru seferlerine, Boğaziçi Köprüsü'nün açılmasından bir süre sonra son verilmiştir. Araba vapuru seferleri günümüzde Harem İskelesi ile Sirkeci arasında yapılmaktadır. Bu iskele çevresinde bulunan Anadolu Yakası Otobüs Terminali olan Harem Otogarı, Anadolu'daki çeşitli merkezlerle İstanbul arasında yapılan karayolu ulaşımında eskisi kadar olmasa da hala önemli bir yer tutmaktadır.

15 Temmuz Şehitler Köprüsü'nün Anadolu yakasındaki ayağı ilçe sınırları içindedir. Eskiden E-5 olarak tanınan D-100 Karayolu Harem'e kadar uzanır. Bu karayolundan Uzunçayır mevkiindeki köprülü kavşakla ayrılan çevre yolu 15 Temmuz Şehitler Köprüsü'ne ulaşır. Bu çevre yolundan Küçük Çamlıca eteklerinden ayrılan bir başka yol Fatih Sultan Mehmet Köprüsü çevre yoluyla bağlantı sağlar.

İlçe, karayollarının önem kazanmasından bu yana suyolu ulaşımından yeterince yararlanamamaktadır. İstanbul Boğazı kıyısındaki bazı iskelelerle (Üsküdar, Kuzguncuk, Beylerbeyi, Çengelköy, Kandilli) karşı kıyıdaki belli iskeleler arasında (Üsküdar-Eminönü) şehir hatları vapurlarıyla tarifeli seferler yapılmaktadır. Üsküdar İskelesi'yle Eyüpsultan, Beşiktaş, Kabataş ve Sirkeci arasında yapılan “motor” seferleri de halkın ulaşım gereksinmesini karşılaması açısından önem taşır.

2013 yılında tamamlanan Marmaray Projesiyle İstanbul'un önemli ulaşım ve ticaret merkezi Üsküdar oldu. Marmaray Projesi tamamlandığı zaman Üsküdar'da yeni bir yeraltı istasyonu hizmete açıldı.

İlçede son olarak faaliyete geçen Avrasya Tüneli ile, Koşuyolu ve Kumkapı arası özel araç ile seyahat süresi ortalama olarak 100 dakikadan 5 dakikaya inmiştir. Anadolu yakasından Avrupa yakasına geçişte en pahalı karayolu ulaşım şeklidir.

İstanbul'daki başlıca eğitim ve kültür kurumlarından bir bölümü Üsküdar sınırları içindedir. Eskiden Mekteb-i Tıbbiye-i Şahane binası olan ve daha sonra Haydarpaşa Lisesi'ne hizmet veren tarihsel yapıda günümüzde Marmara Üniversitesi'nin bazı birimleri bulunmaktadır. Bu üniversiteye ait hastane de Altunizade'dedir. Üsküdar'daki diğer yükseköğretim kurumları İstanbul Şehir Üniversitesi, 29 Mayıs Üniversitesi, Fatih Sultan Mehmet Vakıf Üniversitesi, Özyeğin Üniversitesi ve Üsküdar Üniversitesi'dir. Kandilli Rasathanesi 1982 yılından beri Boğaziçi Üniversitesi'ne bağlıdır.

Üsküdar'daki başlıca liseler Haydarpaşa Lisesi, Üsküdar Fen Lisesi, Hacı Sabancı Anadolu Lisesi, Bilfen Koleji, Çamlıca Kız Anadolu Lisesi, Kandilli Kız Lisesi, Kuleli Askeri Lisesi ve Üsküdar Amerikan Lisesi, Şemsipaşa İlköğretim Okulu, Halil Rüştü İlköğretim Okulu, Üsküdar Cumhuriyet Lisesi (Bağlarbaşı Mesleki ve Teknik Anadolu Lisesi), Üsküdar Cumhuriyet Ticaret Meslek Lisesi, Halide Edip Adıvar Anadolu Lisesi, İstanbul Üsküdar Lisesi, Üsküdar Ticaret Lisesi, Validebağ Kız Meslek Lisesi, Mithatpaşa Kız Meslek Lisesi, Cumhuriyet Kız Meslek Lisesi, İcadiye İlkokulu, Şeyh Şamil Lisesi, Özel Surp Haç Ermeni Lisesi ve Özel Sev Okulları.

Adile Sultan Kasrı (Hababam Sınıfı'nın çekildiği bina) Üsküdar sınırları içindedir, Öğretmen evi ve Misafir Evi Olarak Kullanılır.

İlçe sınırları içinde 36 okul öncesi öğretim kurumu, 65'i resmi 22'si özel 87 ilköğretim okulu, 21'i özel, 29'u resmi toplam 50 ortaöğretim kurumu bulunmaktadır.

Üsküdar sınırları içinde bulunan devlet hastaneleri;

Dr. Siyami Ersek Göğüs Kalp Damar Cerrahi Hastanesi Eğitim ve Araştırma Hastanesi

Haydarpaşa Numune Eğitim ve Araştırma Hastanesi

Zeynep Kamil Kadın ve Çocuk Hastalıkları Eğitim ve Araştırma Hastanesi

Validebağ Semt Polikliniği ve Üsküdar Semt Polikliniği

İstanbul Sultan 2. Abdülhamid Han Eğitim ve Araştırma Hastanesi

Üsküdar Üniversitesi Nöropsikiyatri Sağlık, Uygulama ve Araştırma Merkezi

Başkent Üniversitesi İstanbul Uygulama ve Araştırma Merkezi

Marmara Üniversitesi Araştırma ve Uygulama Hastanesi'dir. Ayrıca 10 tane özel hastane ve 24 sağlık ocağı (Aile Sağlık Merkezi) bulunmaktadır.

Medya

İlçede haftalık olarak yayımlanan; Üsküdar Gazetesi ile günlük olarak yayınlanan Tünaydın Gazetesi, bayilerde de satılmakta ve ilçe sorunlarına eğilmektedirler.

Spor

İlçenin en büyük mazisine sahip takımı Üsküdar Anadolu SK 2019-20 sezonunda İstanbul 1 Amatör Ligi'nde mücadele etmektedir.

Adını ilçeden alan ve eski adı Üsküdarspor olan Anadolu Üsküdar, Üsküdar'daki tesis sıkıntılarından ötürü 2017-2018 sezonu öncesinde Bölgesel Amatör Lig'den küme düşen Bağcılarspor ile birleşti. Kulübün merkezi Bağcılar'a taşınarak, adı Anadolu Bağcılar SK olarak değişti. Takım Üsküdar'da oynadığı dönemlerde maçlarını Beylerbeyi 75.Yıl Stadyumu'nda oynuyordu.

Bir diğer Üsküdar takımı Beylerbeyi iç saha maçlarını Beylerbeyi 75. Yıl Stadyumu'nda oynar. Üsküdar Belediyesi Spor Kulübü'nün özellikle Bayan Hentbol Takımı hayli başarılıdır. Kulüp ayrıca atletizm, hentbol, judo, karate ve tekvando branşlarında faaliyet gösterir. Bu kulüpler dışında ilçede profesyonel ve amatör olarak çeşitli branşlarda faaliyet gösteren 60'a yakın kulüp vardır. Özellikle Bağlarbaşı Spor Kulübü ve İcadiye Spor kulüpleri Üsküdar takımlarına önemli Futbolcular yetiştirmektedir.

İlçedeki spor tesisleri Bağlarbaşı Spor Salonu, Beylerbeyi 75. Yıl Stadyumu, kullanma hakkı Galatasaray Spor Kulübü'ne ait olan Burhan Felek Açık Yüzme Havuzu, Burhan Felek 50. Yıl Spor Salonu, Burhan Felek Kapalı Yüzme Havuzu, Marmara Üniversitesi kampüsü içinde yer alan Ekrem Koçak Atletizm Sahası'dır. Üsküdar Cumhuriyet Lisesi içinde voleybolcular için spor kompleksi bulunmaktadır.

Vakıfbank Spor Kulübü'nün 2016 yılında açılan spor salonu olan Vakıfbank Spor Sarayı, Anadolu yakasının en büyük spor komplekslerinden biridir.

Üsküdar'dan, "Üsküdar'a Gider İken" olarak da bilinen 19. yüzyıl türküsü "Kâtibim"de bahsedilmektedir. Ayrıca 2011 yılında Kanal D'de Üsküdar'a Giderken adlı dizi yayımlanmıştır. 2003-2005 yıllarında yayımlanan Kurtlar Vadisi dizisinde de Üsküdar sıklıkla geçmektedir. Dizideki Polat Alemdar karakterinin zaman zaman oturduğu Salacak'taki bir bank dizi sayesinde popülerlik kazanmış ancak daha sonra olduğu yerden kaldırılmıştır.

Üsküdar was previously called Chrysopolis (Greek: Χρυσόπολις, 'Golden City') and later Skoutarion (Byzantine Greek: Σκουτάριον) during the Byzantine Empire. This may commemorate the leather scutum shields used by guards since the word scutari means 'raw tanned leather'. Invading Persians, Slavic tribes, Arabs, and Crusaders called the city Esküdar or Escutaire.

From 2004 to 2024, Üsküdar was governed by the Justice and Development Party (AKP) and was seen as one of the party's strongholds in Istanbul. This changed in the 2024 local elections, when Sinem Dedetaş of the Republican People's Party (CHP) won the mayoralty, ending two decades of AKP rule in the district.

In July 2026, Dedetaş and several municipal officials were detained as part of an investigation into alleged irregularities in building and occupancy permits, part of a wider crackdown on opposition run municipalities. The CHP called the charges politically motivated; the government maintained that the judiciary was acting independently.

Chrysopolis

Üsküdar was founded in the 7th century BC by ancient Greek colonists from Megara a few decades before Byzantium was founded on the opposite shore. It was originally called Chrysopolis (Ancient Greek: Χρυσόπολις, 'Golden City'). According to an ancient Greek geographer, the city received the name Chrysopolis because the Persian empire had a gold depository there or because it was associated with Agamemnon and Chryseis' son, Chryses. On the other hand, according to an 18th-century writer, it received the name because of the excellence of its harbor.

The city was used as a harbor and shipyard and was an important staging post in the wars between the Greeks and Persians. In 410 BC Chrysopolis was taken by the Athenian general Alcibiades, and the Athenians used it thenceforth to charge a toll on ships coming from and going to the Black Sea. Long overshadowed by its neighbor Chalcedon during the Hellenistic and Roman period, it maintained its identity and increased its prosperity until it surpassed Chalcedon. Due to its less favorable location with respect to the currents of the Bosporus, however, it never surpassed Byzantium.

In AD 324, the final battle between Constantine I, Emperor of the West, and Licinius, Emperor of the East, in which Constantine defeated Licinius, took place at Chrysopolis. When Constantine made Byzantium his capital, Chrysopolis, together with Chalcedon, became suburbs. Chrysopolis remained important throughout the Byzantine period because all trade routes to Asia started there, and all Byzantine army units headed to Asia mustered there.

During the brief usurpation of the Armenian general Artabasdos, his eldest son, Niketas, was defeated with his forces at Chrysopolis by the army of Constantine V, before Artabasdos was finally deposed by the legitimate emperor Constantine and blinded. For this reason, and because of its location across from Constantinople, it was a natural target for anyone aiming at the capital. Also, in the 8th century AD it was taken by a small band of Arabs, who caused considerable destruction and panic in Constantinople, before withdrawing. In 988, a rebellion that nearly toppled Basil II began in Chrysopolis, before he was able to crush with the aid of Russian mercenaries.

Üsküdar is a municipality within borders of Istanbul Metropolitan Municipality (büyükşehir). The municipality is subdivided into 33 neighborhoods (mahalleler):

The boundaries and names of the official neighborhoods change from time to time and sometimes do not correspond to historically recognized neighborhoods or to residents' own perceptions.

The most prominent neighborhood is Üsküdar's historic center (merkez), centered on the ferry docks and roughly corresponding to the current Mimar Sinan neighborhood (former Selmanağa, Tembel Hacı Mehmet, and İnkılap neighborhoods). This area includes large historic mosques, many businesses and markets, and is a transportation hub.

Other prominent neighborhoods include the former villages on the Bosphorus to the north of the historic center, Kuzguncuk, Beylerbeyi, Çengelköy, Kuleli, Vaniköy (now part of Kandilli), and Kandilli; the neighborhoods along the Bosphorus shore south of the historic center, Salacak, Harem (now part of Aziz Mahmud Hudayı), and Selimiye; and the mostly residential neighborhoods on the hilltops and hillsides, Doğancılar (now mostly part of Aziz Mahmud Hudayı), İmrahor (now part of Salacak), Selamsız (now part of Selamiali), Bağlarbaşı (now part of Altunizade), Altunizade, Acıbadem, Küçük Çamlıca, and Büyük Çamlıca (mostly in Kısıklı, Burhaniye, and Ferah).

Salacak

Üsküdar's long promenade along the coast from the center down in southern direction towards the bus station at Harem is popular in summer as it commands views of the European shore of Topkapı Palace, Hagia Sophia, Sultan Ahmed Mosque (The Blue Mosque), Taksim and Beşiktaş. This promenade is lined with cafes and restaurants, the most prominent of which is not on the coast but out in the water: the Maiden's Tower (Kız Kulesi), a small tower just off the coast that has existed since Byzantine times, when it was called Leander's Tower. From time to time it has been used as a toll booth; now it is used as an upscale restaurant and a venue for wedding parties. The name comes from a legend about a princess shut in the tower.

Üsküdar experiences a humid subtropical climate (Cfa/Cf) according to both Köppen and Trewartha climate classifications, with cool winters and warm to hot summers. Unlike most of southern Istanbul, Üsküdar is cooler than its surroundings, with an average temperature slightly below 14 °C (57 °F), and an AHS heat zone rating of 3. However, its coastal location still does allow it to be classified as USDA hardiness zone 9a.

Though densely populated, Üsküdar has many areas of greenery, including the Çamlıca hills, the Bosphorus coastline, and various parks. In addition, the area has a high concentration of historic buildings and religious sites.

Parks

Fethi Paşa Korusu is a large park on the hillside that extends down to the Bosphorus shore, slightly beyond Üsküdar in the area called Paşalimanı. It is named after Fetih Ahmet Paşa an Ottoman prince who among other things was responsible for industrializing the glassworks of Ottoman Turkey, and had a home in the area. The parkland is in fact privately owned and let to the state on condition that it is preserved as a park. The owners are the estate of Turkish industrialist Nuri Demirağ. There is a café in the park, a stone waterfall which children climb on and a small stage area where on Friday evenings in summer a band of amateur musicians give open-air concerts at sunset. At weekends the young lovers of Üsküdar gather here to stroll and cuddle in the shade.

Mosques

Üsküdar is home to over 180 mosques, many of them historic Ottoman buildings, many built for women of the imperial harem, and many built by the architect Mimar Sinan. Among the first things one sees on arriving by ferry are two mosques near the ferry terminal, both of them designed by Sinan. The larger one is the Mihrimah Sultan Mosque, sometimes called the İskele (Dock) Mosque, built by a daughter of Suleiman the Magnificent; the smaller one is the Şemsi Pasha Mosque, built by a vizier of Suleiman's. Şemsi Pasha has a small library building in the courtyard. Opposite the Mihrimah Sultan Mosque is the large Yeni Valide Mosque, commissioned by Ahmet III's mother. Uphill from the dock in the Valideiatik neighborhood is the Atik Valide Mosque, built by Murat III's mother and also designed by Sinan.

Further uphill from there is the smaller Çinili (Tiled) Mosque. In Karacaahmet Cemetery is the large Şakirin Mosque, built in 2009. The Namazgâh Mosque (built in 1860) in the eastern part of Üsküdar, close to the border with Ümraniye, is one of the few historical wooden mosques in Istanbul. The new Çamlıca Mosque is a landmark with its grand size overlooking Istanbul on Chamlija Hill.

Tarabya British Schools, Çengelköy campus

Üsküdar American Academy (formerly American Academy for Girls)

Richard Guyon (1813–1856), British-born Hungarian soldier, general in the Hungarian revolutionary army

Maximus the Confessor, Byzantine monk, theologian and scholar. He entered a monastery in Chrysopolis in the early 7th century.

Philippicus, Byzantine general, a monk in Chrysopolis between 602–610, buried in Chrysopolis

Sergius I of Constantinople, Ecumenical Patriarch of Constantinople

Patriarch Pyrrhus of Constantinople, Ecumenical Patriarch of Constantinople

Alexios Mosele, Byzantine aristocrat and general

Florence Nightingale, English nurse, writer and statistician

Mehmet Akif Ersoy, Turkish poet of the Turkish national anthem

Halide Edib Adıvar, Turkish novelist and feminist political leader

Xenophon Sideridis, Greek historian, writer and researcher

Mehmed Orhan, Turkish aristocrat, a pretender to the throne of the Ottoman Dynasty

Münir Ertegün, Turkish legal counsel in international law to the Ottoman Empire and diplomat of Turkey

Ahmet Ertegun, Turkish-American musician and businessman. Founder and president of Atlantic Records and New York Cosmos soccer team.

Nesuhi Ertegun, Turkish-American record producer and executive of Atlantic Records and WEA International

Barış Manço, Turkish rock singer, composer and television producer

Bülent Ersoy, transgender Turkish celebrity and singer of Ottoman classical music

Billur Kalkavan, Turkish actress, socialite and television presenter

Semahat Özdenses (1913–2008), Turkish singer and composer of Ottoman classical music

Hasan Çelebi, world-renown master Islamic calligrapher

Kadir Mısıroğlu (1933–2019), Islamist writer and conspiracy theorist

Zabel Sibil Asadour, Armenian poet and writer

Calouste Gulbenkian, Armenian businessman and philanthropist, once the richest man in the world

Gabriel Noradunkyan, Ottoman Armenian politician

Yeghishe Tourian, Armenian Patriarch of Jerusalem and Constantinople