Beyoğlu Belediyesi

Galata'nın ilk çağlara dek uzanan tarihine karşın, Beyoğlu, 16. yüzyılın ilk yarısında, içinde tek tük yapıların yer aldığı, bağlık bahçelik bir alandı.

Beyoğlu, Galata'dan gelen Hristiyanlarla yabancıların, elçilikler dolaylarına ve o zamanlar "Grand Rue de Pera" denilen İstiklal Caddesi boyunca yerleşmesiyle Avrupa kenti görünümünde bir yerleşme olarak ortaya çıktı.

Böylece, İstanbul içinde farklı bir topluluk 17. yüzyılda gelişmeye başladı. İlk önceleri, Fransız ve Venedik elçilikleri ile onların çevresinde yerleşmiş Fransisken misyonerleri yerleşmenin çekirdeğini oluşturuyordu. 17. yüzyılın başlarında Galata'yı gösteren bir gravürde surların dışında çok az bina gözükmektedir.

1700'lerde Beyoğlu, bugünkü Tünel-Galatasaray caddesinin iki tarafı ile, bu caddenin yan sokaklarına yayılmıştı. Dörtyol, merkez olmak üzere Beyoğlu gelişmişti. Batısında mezarlıklar ve doğusunda ise elçilikler vardı. 18. yüzyılda yavaş yavaş Avrupa etkisi artmıştır. 18. yüzyıl sonunda, İstiklal Caddesi'nde, yapıların tamamı taş veya tuğla ya da alt katları taş ve üstleri ahşaptır.

18. yüzyılın sonunda İstanbul'a gelen Dallaway, Beyoğlu'nu Galata'nın yazlığı olarak tanımlıyor, yolların düzensiz olduğunu belirtiyor ve bu bölgede Fransız, İngiliz, Hollanda, Venedik, Rusya, İsveç, İspanya, Prusya ve Napolili diplomatların kışlık malikanelerinin bulunduğunu yazmıştır.

Beyoğlu, genel olarak 19. yüzyılda gelişmiştir. Bu gelişmenin nedeni, bu döneme Osmanlı dış ticaretinin daha önceki dönemlerde görülmemiş boyutlarda büyümesi ve ulaşımın gelişmiş olmasıdır. 19. yüzyılda, Osmanlı İmparatorluğu'nun dünya kapitalist sistemi ile bütünleşmesi sonucu, Beyoğlu uluslararası bir ticaret merkezi olmuştur. 19. yüzyılın başında, Beyoğlu, bahçeli evleriyle hala bir banliyö görünümünde idi. Bu yüzyılın ilk yarısında, Beyoğlu ve çevresi henüz tam olarak kentleşmemişti. İkinci yarısında ise Galatasaray ile Taksim arası gelişti. Beyoğlu, artık kapitülasyonların koruması altındaki yabancıların, tüccarların, bankerlerin, armatörlerin ve kozmopolit bir çevreye yerleşmek isteyen zenginlerin Paris modasını taklit ederek yaşadıkları bir yer olmuştur. Yüzyılın sonunda, burada, Paris'in en ünlü sahne oyunlarını aynı zamanda gösteren üç tiyatro vardı. Bu tarihte, modern toplumun gereksinim duyduğu tramvay, gaz, su gibi altyapı hizmetleri sağlanmıştı. Bu kuruluşların işletme ayrıcalıkları çok uzun süreli sözleşmelerle yabancılara ya da azınlık mensuplarına verilmişti. Bu dönemdeki hızlı yapılaşma, Batı'daki örneklerden etkilenmekle birlikte Osmanlı etkisinde de kalmıştır.

Ana arter, Taksim Meydanı'ndan mahalleye doğru uzanan İstiklâl Caddesi'dir; mağazalar, kafeler, pastaneler, restoranlar, publar, meyhanaler ve kulüplerin yanı sıra kitapçılar, tiyatrolar, sinemalar ve sanat galerilerinin bulunduğu, 1 mil (1,6 km) uzunluğunda yayalaştırılmış bir caddedir. İstiklâl Caddesi'nin bir kısmı 19. yüzyıl metropol karakterine sahiptir ve cadde, Neoklasik ve Art Nouveau binalarıyla çevrilidir.

İstiklal Caddesi üzerinde, Taksim Meydanı ile Tünel Meydanı arasında çalışan nostaljik tramvay, bölgenin tarihi atmosferini canlandırma amacıyla 1990 yılında yeniden hizmete sokulmuştur.

Şehrin tarihi pub ve meyhanalerinin bir kısmı, Beyoğlu'ndaki İstiklal Caddesi (İstiklal Caddesi) çevresindeki alanlarda yer almaktadır. İstiklal Caddesi üzerindeki 19. yüzyıldan kalma Çiçek Pasajı (Türkçe'de kelime anlamıyla Çiçek Geçidi, Fransızca'da Cité de Péra, 1876'da açılmıştır), İtalya'nın Milano kentindeki ünlü Galleria'nın minyatür bir versiyonu olarak tanımlanabilir ve sıralar halinde tarihi pub, meyhanе ve restoranlara ev sahipliği yapmaktadır.

Çiçek Pasajı'nın yeri, başlangıçta 1870'teki büyük Pera yangınında yanan Naum Tiyatrosu tarafından işgal ediliyordu. Tiyatro, Sultan Abdülaziz ve II. Abdülhamid tarafından sıkça ziyaret ediliyor ve Paris'teki opera binalarından önce Giuseppe Verdi'nin Il Trovatore oyununa ev sahipliği yapıyordu. 1870 yangınından sonra tiyatro, yerli Yunan banker Hristaki Zoğrafos Efendi tarafından satın alındı ve mimar Kleanthis Zannos, 1876'da açılan ve ilk yıllarında Cité de Péra veya Hristaki Pasajı olarak adlandırılan mevcut binayı tasarladı. Yorgo'nun Meyhanesi (Yorgo'nun Meyhanesi), pasajda açılan ilk meyhaneydi. 1908'de Osmanlı Sadrazamı Said Paşa binayı satın aldı ve bina Said Paşa Pasajı olarak bilinmeye başladı. 1917 Rus Devrimi'nden sonra, bir Baron dahil olmak üzere birçok yoksul Rus soylu kadın burada çiçek sattı. 1940'lara gelindiğinde bina çoğunlukla çiçekçiler tarafından işgal ediliyordu, bu nedenle bugünkü Türkçe adı Çiçek Pasajı (Çiçek Geçidi) oldu. 1988'deki restorasyonun ardından bina, pub ve restoranların bulunduğu bir galleria olarak yeniden açıldı.

Kaynak: İngilizce Vikipedi, «Beyoğlu» maddesi (Tourism bölümü), Türkçeye makine çevirisi. CC BY-SA.

Tarihî yarımadanın ve Haliç'in karşısında gelişen bölge Orta Çağ'dan itibaren, Yunancada "karşı yaka", "öte" anlamına gelen "Pera" (Πέρα) adıyla anılmaktaydı. Türkler tarafından kullanılan "Beyoğlu" adının, bir beyin oğlunun bölgedeki konağından kaynaklandığı ileri sürülmüştür. Bu konuda öne sürülen iki rivayetten biri; Osmanlı Padişahı II. Mehmed döneminde, Trabzon İmparatorluğu Prensi Aleksios Komnenos'un İslamiyeti kabul ederek bu bölgeye yerleşmesinden; diğeri ise Padişah I. Süleyman döneminin Venedik elçisi Andrea Gritti'nin, Rum bir kadınla evlenmesi sonucunda dünyaya gelen oğlu Luigi Gritti'nin Taksim dolaylarında bir konakta oturmasından dolayı Beyoğlu adının kullanılmaya başlanıldığını belirtir. 1925 yılında Pera kullanımı resmî yazışmalardan çıkarıldı ve Beyoğlu ismi kullanılmaya başlandı.

Beyoğlu İstanbul'un en İstanbul kokan ilçesi olarak tanımlanabilir, kozmopolit teriminin hayat bulduğu yerdir. İstiklal Caddesi ve çevresindeki sokaklar yalnızca Beyoğlu'nun değil İstanbul'un da merkezi sayılabilir. İstiklal Caddesi dışında Cumhuriyet, İnönü ve Cihangir caddeleri de ticaret ve eğlence fonksiyonunun en belirgin oldukları yerlerdir. İlçe sınırları içinde yer alan çeşitli kültürel etkinliklerin yapıldığı tesisler, ilçenin bir kültür merkezi olmasını da sağlamıştır. Sinemalar, tiyatrolar, gösteri merkezleri gibi yerler, Beyoğlu İlçesi'nde yaşayan nüfustan çok fazla nüfusun faydalandığı, İstanbul ve Türkiye genelinde bir anlam ifade eden yerlerdir. Ayrıca Beyoğlu Gürcü ressamların oluşturduğu Pirosmani Sanat galerisine de ev sahipliği yapmaktadır.

2020 yılından itibaren Beyoğlu'nun eski canlılığını ve kültürünü kazanması adına Ticaret Bakanlığı ve Büyükşehir Belediyesi ile Beyoğlu Belediyesi işbirliğinde ilçede Beyoğlu Kültür Yolu Projesi başlatılmış, buna yönelik olarak ilçede her yıl düzenli olarak müzik, resim, sanat, heykeltıraş gibi çeşitli atölyeler; dil, enstrüman kursları; müzikal konserler ve birçok etkinlik yer almaktadır. Aynı proje kapsamına Galataport, Galata Kulesi, Galata Mevlevihanesi, Tarık Zafer Tunaya Kültür Merkezi, Narmanlı Han, Mehmet Akif Ersoy Müze Evi, Atlas Pasajı, Emek Sineması, Taksim Camisi ve Atatürk Kültür Merkezi gibi yapılar yenilenip amaçlandırılmış veya en baştan yapılmıştır.

Günümüzde Beyoğlu; tarih ve sanat müzeleri, birçok kültür merkezi, opera salonu, konser alanları, çok amaçlı meydan ve parklar, spor kompleksleri; metro, otobüs, füniküler, minibüs ve metrobüs gibi çeşitli ulaşım araçları, sanat atölyeleri, yardımlaşma merkezleri, halk eğitim kursları ve eğlence mekanlarıyla aktif faaliyetini sürdürmektedir.

Pasajları

İstiklal Caddesi ve çevresi, 19. yüzyılda inşa edilmiş pek çok pasaj ve han barındırır. Bu yapıların bir kısmı caddenin çevresindeki birçok sokak ve caddeye geçiş imkânı sağlamasının yanı sıra, bireylerin günlük yaşantıları içerisinde çeşitli gereksinimlerine cevap veren ve farklı aktivite imkânları sunan mekânlardır. İçerisinde pek çok dükkân bulunduran bazı pasajlar, Türkiye'nin en eski modern alışveriş merkezleri olarak nitelendirilir. Beyoğlu'nda yer alan bazı önemli pasajlar şu şekilde listelenebilir:

Beyoğlu ilçesi, 20 Nisan 1924 tarihinde yürürlüğe giren 491 sayılı kanunla kurulmuştur. Cumhuriyet döneminin ilk yıllarında Beyoğlu ilçesi; Merkez, Beşiktaş, Kemerburgaz, Şişli ve Taksim bucaklarından meydana geliyordu. 1930'da Beşiktaş ilçesinin kurulmasıyla önce Beşiktaş bu ilçeden ayrıldı. 1935 sayımında Merkez bucağının 3, Kemerburgaz bucağının 10, Şişli bucağının 2 köyü ve Taksim, Beyoğlu ilçesini oluşturuyordu. Kemerburgaz bucağı 1936'da kurulan Eyüp ilçesine, Şişli bucağı da 1954 kurulan Şişli ilçesine bağlandı. 1970'ten beri Beyoğlu ilçesi, mahallelerden oluşan bir idari yapıya sahiptir. Bugün Beyoğlu ilçesi 45 mahalleden oluşmaktadır.

1984'e kadar İstanbul Belediyesi'ne bağlı şube olarak şube müdürlerince yönetilen Beyoğlu, 1984'te büyükşehir ve ilçe belediyeleri için çıkartılan "Yerel Yönetimler Kanunu" çerçevesinde yeniden yapılanarak mevcut statüsünü aldı.

Mahalleler

Beyoğlu ilçesi, 45 mahalleden oluşmaktadır.

Beyoğlu ilçesi bugünkü sınırlarına ulaştığı 1950'lerden beri 220-250 bin arasında dalgalanan nüfus grafiğine sahiptir. Bunun başlıca sebebi normal gelişme süreci içinde gelişebileceği herhangi bir yer kalmaması nedeniyledir.

Beyoğlu ilçesi eğitim kurumları açısından zengindir. İlçe sınırları içindeki yükseköğretim kurumları arasında Mimar Sinan Güzel Sanatlar Üniversitesi merkez kampüsü, İstanbul Teknik Üniversitesi Gümüşsuyu ve Taşkışla Kampüsleri, İstanbul Galata Üniversitesi kampüsleri, İstanbul Kent Üniversitesi ayrıca Beykent, Haliç ve İstanbul Bilgi üniversitelerinin bazı birimleri bulunur.

Beyoğlu ilçesinde 15 yaşın üzerindeki nüfusta okuma yazma bilenlerin oranı yüzde 84,83'tür.

İlçe sınırları içinde 31 ilköğretim okulu ve 30 ortaöğretim kurumu vardır. Galatasaray Lisesi, Beyoğlu Anadolu Lisesi, İstanbul Özel Alman Lisesi, İtalyan Lisesi, Saint Benoît Fransız Lisesi, Avusturya Lisesi, Sainte-Pulchérie Fransız Lisesi Beyoğlu'ndaki yüzyıldan eski eğitim kurumlarıdır. Ayrıca Ermeni ve Rum azınlıklara yönelik hizmet veren eğitim kurumları da vardır.

İlçe sınırları içinde 12 hastane, 29 poliklinik ve dispanser ve 7 sağlık ocağı bulunur.

Türkiye'nin en köklü spor kulüplerinden biri olan Galatasaray Spor Kulübü'nün ortaya çıktığı Galatasaray Lisesi Beyoğlu'ndadır. Galatasaray Beyoğlu Hasnun Galip Kulüp Merkezi 2004 senesine kadar Galatasaray Spor Kulübü'nün kulüp merkezi olmuştur. Bina, bugün kulübün Stadyum'dan sorumlu bölümlerine ve Sicil Kuruluna hizmet vermektedir.

Galatasaray dışında Kasımpaşa ve Beyoğluspor diğer ünlü spor kulüpleridir. İlçede faaliyet gösteren diğer spor kulüplerinden bazıları Çıksalın Spor Kulübü, Hasköy Spor Kulübü, Sessizler Spor Kulübü, Şişli Spor Kulübü, Beyoğlu Yeni Çarşı ve Tophane Tayfun Spor Kulübü'dür.

İlçedeki spor tesislerinden biri Kasımpaşa Stadı'dır. İlçedeki diğer spor tesisleri İBB Beyoğlu Stadı, Piyalepaşa Spor Tesisi, Okmeydanı Fetih Futbol Sahası, Hasköy Futbol Sahası, Çıksalın Sahası, Sütlüce Spor Kulübü Halı Saha Tesisleri, Beyoğlu Spor Tesisi, Beyoğlu Yüzme Havuzu, Kasımpaşa Spor Kulübü Derneği, Mehmet Oktav Güreş Salonu ve Okmeydanı Atıcılık Okçuluk Tekkesi'dir.

Beyoğlu'nun çeşitli ülkelerde kardeş şehirleri bulunmaktadır.

Beyoğlu: Tarihsel Gelişim Sürecinde, Vedia Dökmeci, Hale Çıracı Türkiye Turing ve Otomobil Kurumu, 1990.

Beyoğlu'nda Beyaz Ruslar, Jak Deleon, Çelik Gülersoy Vakfı, 1990.

Beyoğlu'nun Adı Pera İken, Said N. Duhani, Çelik Gülersoy Vakfı, 1990.

Beyoğlu'nda Gezerken, Çelik Gülersoy, Çelik Gülersoy Vakfı Yay., İst. 1990.

19. Yüzyıl Beyoğlusu, Mustafa Cezar, Akbank Y., İst. 1991.

Beyoğlu 1930, Selâhattin Giz'in Fotoğraflarıyla 1930'larda Beyoğlu, Ali Özdamar, Çağdaş Yay.-Galeri Alfa, 1991.

Benim Beyoğlum, Atilla Dorsay Varlık Yayınları, 1993.

Beyoğlu'nda Fuhuş, Giovanni Scognamillo, Altın Kitaplar Yayınevi, 1994.

Beyoğlu Beyoğlu İken, Eser Tutel, Oğlak Y., İst. 1998.

Beyoğlu: Kısa Geçmişi, Argosu, Özdemir Kaptan (Arkan) İletişim Yayınları, 1998.

Beyoğlu'nda Garibanın Otopsisi, Yapılmaz (1), Oktay Güzeloğlu Leman Yayıncılık, 1998.

Bir Beyoğlu Fotoromanı 1870-2000, Kolektif, Yapı Kredi Y., İst 2004.

Beyoğlu'nda Bir Oryantalist An, Leonardo De Mango, Yapı Kredi Y., İst. 2005.

Bir Beyoğlu Klasiği Rejans, Kolektif, İst. 2005.

Bir Zaman Tüneli Beyoğlu, Feriha Büyükünal, Doğan K., İst. 2006.

Beyoğlu continued to be named Pera during the Middle Ages and, in Western languages, into the early 20th century, being used in place names such as the Pera Palace Hotel or the Grande Rue de Péra (Grand Avenue of Pera). Péra (Greek: Πέρα) means "across" or "beyond" in Greek, referring to its position when faced from the historical peninsula of Constantinople across the Golden Horn.

According to the prevailing theory, the Turkish name of Pera, Beyoğlu, meaning "Bey's Son" in Turkish, is a modification by folk etymology of the Venetian title of Bailo. The 15th century ambassador of Venice in Istanbul, Andrea Gritti (who later became the Doge of Venice in 1523) had a mansion in this area. His son Alvise Gritti, who had close relations with the Sublime Porte, also stayed there and was probably the person who was specifically referred to as Bey Oğlu after his father became the Doge of Venice. Located further south in Beyoğlu and originally built in the early 16th century, the Palace of Venice was the seat of the Bailo. That building was reconstructed several times over the centuries, with the last modifications in the 1910s, and currently hosts the Italian Consulate.

The area now known as Beyoğlu has been inhabited since Byzas founded the City of Byzantium in the 7th century BC, and predates the founding of Constantinople. During the Byzantine era, Greek speaking inhabitants named the hillside covered with orchards Sykai (The Fig Orchard), or Peran en Sykais (The Fig Field on the Other Side), referring to the "other side" of the Golden Horn. As the Byzantine Empire grew, so did Constantinople and its environs. The northern side of the Golden Horn became built up as a suburb of Byzantium as early as the 5th century. In this period the area began to be called Galata, and Emperor Theodosius II (reigned 402–450) built a fortress. The Greeks believe that the name comes either from galatas (meaning "milkman"), as the area was used by shepherds in the early medieval period, or from the word Galatai (meaning "Gauls"), as the Celtic tribe of Gauls were thought to have camped here during the Hellenistic period before settling into Galatia in central Anatolia, becoming known as the Galatians. The inhabitants of Galatia are famous for the Epistle to the Galatians and the Dying Galatian statue. The name may have also derived from the Italian word Calata, meaning "downward slope", as Galata, formerly a colony of the Republic of Genoa between 1273 and 1453, stands on a hilltop that goes downwards to the sea.

Genoese and Venetian periods

The area came to be the base of European merchants, particularly from Genoa and Venice, in what was then known as Pera. Following the Fourth Crusade in 1204, and during the Latin Empire of Constantinople (1204–1261), the Venetians became more prominent in Pera. The Dominican Church of St. Paul (1233), today known as the Arap Camii, is from this period.

In 1273 the Byzantine Emperor Michael VIII Palaiologos granted Pera to the Republic of Genoa in recognition of Genoa's support of the Empire after the Fourth Crusade and the sacking of Constantinople in 1204. Pera became a flourishing trade colony, ruled by a podestà.

Roads

Parallel to İstiklal Avenue runs the wide bi-directional boulevard named Tarlabaşı Caddesi, which carries most of the traffic through the area and was constructed in the 1980s. The streets on either side of this road contain historic buildings and churches. The once cosmopolitan areas surrounding them have deteriorated. However, recent gentrification projects have seen some of the buildings restored.

Istanbul's first beltway, the Kasımpaşa-Hasköy Tunnel, Piyalepaşa Avenue, Meclis-i Mebusan Avenue and Kulturuş Deresi Avenue are other major thoroughfares.

Many Istanbul bus lines and the Istanbul Metrobus (only the Halıcıoğlu stop) provide transportation to the district.

Rail transport

The Istanbul metro M2 line runs through the district via Taksim and Şişhane stations. The T1 tram line runs in the district between the Kabataş and Karaköy stops and the T2 nostalgic tram line runs on the Istiklal Avenue. Funicular lines F1 and Tünel also provide transport for the district.

Foreigners, especially from Euro-Mediterranean and West European countries, have long resided in Beyoğlu. There is a cosmopolitan atmosphere in the heart of the district, where people from various cultures live in Cihangir and Gümüşsuyu. Beyoğlu also has a number of historical Tekkes and Türbes. Several Sufi orders, such as the Cihangirî (pronounced Jihangiri) order, were founded here.

Most of the consulates (former embassies until 1923, when Ankara became the new Turkish capital) are still in this area; the Italian, British, German, Greek, Russian, Dutch, and Swedish consulates are significant in terms of their history and architecture.

Beyoğlu is also home to many high schools like Galatasaray Lisesi, Deutsche Schule Istanbul, St. George's Austrian High School, Lycée Sainte Pulchérie, Liceo Italiano, Beyoğlu Anatolian High School, Beyoğlu Kız Lisesi, Zografeion Lyceum, Zappeion Lyceum, and numerous others.

The unique international art project United Buddy Bears was presented in Beyoğlu during the winter of 2004–2005.

Tourism

The main thoroughfare is İstiklâl Caddesi, running into the neighbourhood from Taksim Square, a pedestrianised 1 mile (1.6 km) long street of shops, cafés, patisseries, restaurants, pubs, winehouses and clubs, as well as bookshops, theatres, cinemas and art galleries. Some of İstiklâl Avenue has a 19th-century metropolitan character, and the avenue is lined with Neoclassical and Art Nouveau buildings.

The nostalgic tram which runs on İstiklal Avenue, between Taksim Square and Tünel Square, was also reinstalled in 1990 with the aim of reviving the historic atmosphere of the district.

Some of the city's historic pubs and winehouses are located in the areas around İstiklal Avenue (İstiklal Caddesi) in Beyoğlu. The 19th-century Çiçek Pasajı (literally Flower Passage in Turkish, or Cité de Péra in French, opened in 1876) on İstiklal Avenue can be described as a miniature version of the famous Galleria in Milan, Italy, and has rows of historic pubs, winehouses and restaurants.

Primary and secondary schools in the district:

Lycée Français Pierre Loti d'Istanbul Beyoglu Campus

The original campus of the Ottoman Imperial School of Medicine, established in 1827, was in Galatasaray, Pera. After a fire in 1848 it temporarily moved to the Golden Horn.

Lycée Saint-Joseph, Istanbul was in Pera after its establishment; its official founding year is 1870.

There are 45 neighbourhoods in Beyoğlu District:

In the Ottoman period the embassy of the United States to the Ottoman Empire was located in Pera.