Bakırköy Belediyesi

Bizans döneminde Bakırköy, Konstantinopolis (İstanbul) dışında ayrı bir topluluktu. Şehrin dışında, suyu bol, keyifli bir sahil dinlenme yeriydi ve Hebdomon (Grekçe: Ἕβδομον, "Yedinci") olarak adlandırılıyordu; yani Konstantinopolis'in mil taşı anıtı olan Milion'dan yedi Roma mili uzakta bulunuyordu.

Günümüzde Ataköy Marina'nın bulunduğu yerde, İmparator Valens, Magnaura adını taşıyan iki İmparatorluk Sarayı'ndan birini inşa ettirmiştir. Justinianus ise yine deniz kenarına yakın, Jucundianae adında başka bir Saray yaptırmıştır. Burada, sırasıyla Aziz Yuhanna Evangelist'e ve Aziz Yuhanna Baptist Öncü'ye adanmış iki kilise de inşa edilmiştir. İkinci kilise, Aziz'in başını barındırır ve İmparator II. Basileios'un mezar yeridir.

Hebdomon, Kampos tou Tribounaliou (Grekçe: Κάμπος τοῦ τριβουναλίου) olarak bilinen bir askeri eğitim ve toplanma yeriydi. Burada, aralarında Valens, Arcadius, Honorius, II. Theodosius, Phocas ve II. Nikiphoros Phokas'ın da bulunduğu birçok Roma ve Bizans İmparatoru, ordu tarafından alkışlarla seçilmiştir. Bu alan, günümüzde at yarışı pistinin bulunduğu Veliefendi Vadisi'nde yer alıyordu. İmparatorluk sarayı, askeri geçit törenlerine katılmak, seferden dönen İmparatoru karşılamak veya büyük Aziz Yuhanna Baptist Öncü Kilisesi'nde dua etmek için sık sık Hebdomon'a gelirdi.

Roma döneminden sonra "Septimum/Jeptimun" adıyla anılan ve Bizans döneminde bir askerî merkez haline gelen yerleşim, sırasıyla Avar, Arap ve Bulgar saldırılarına uğradı ve yağmalandı. Sonraları 12. yüzyıldaki Konstantinopolis'in Latinlerce işgali sırasında büyük ölçüde yakılıp yıkıldı.

Bizans'ın son dönemlerinde "Uzunköy" anlamına gelen Makrohori (Grekçe: Μακροχώρι) olarak adlandırılan yerleşim birimi, 14. yüzyılın ortalarında Osmanlıların eline geçince adı Makriköy'e dönüştü. Yöreye müslümanların yerleşmesi 17. yüzyılda gerçekleşti. II. Abdülhamid döneminde gelişen ve köşklerle donanan Makriköy, 19. yüzyıl sonlarından beri İstanbul'un bir ilçesi durumundaydı. İlçe sınırları içinde bulunan Yeşilköy (Ayastefanos) 1877-1878'de Rus işgaline uğramış, 3 Mart 1878'de Ayastefanos Antlaşması da burada imzalanmıştır. Burada yaşanan bir diğer önemli tarihi olay ise, 31 Mart Vakası'nı bastırmak için Selânik'ten gelen Hareket Ordusu'nun 1909'da buraya gelerek II. Abdülhamit'in tahttan indirilmesi kararını almasıdır. Birinci Dünya Savaşı öncesi dönemde ise burası, İstanbul sakinleri için bir tatil beldesi olarak biliniyordu. Birinci Dünya Savaşı sırasında bölge, İngilizlerin İstanbul'u bombalaması nedeniyle zarar görmüştür.

Görülecek yerler

Florya Metin Oktay Spor Kompleksi ve Eğitim Merkezi, Florya

Kaynak: İngilizce Vikipedi, «Bakırköy» maddesi (Places of interest bölümü), Türkçeye makine çevirisi. CC BY-SA.

İstanbul'un en eski ve gelenekli semtlerinden biri olan Bakırköy'ün tarihinin Roma İmparatorluğu'na kadar gittiği, imparatorluğun Avrupa kesimini Bizantion'a bağlayan anayol Egnatia Yolu (Via Egnatia)'nun üzerinde bulunduğu, o dönemde "Hebdomon" adıyla tanındığı bilinmektedir. Bizans'ın son dönemlerinde, bugünün Bakırköy'ü kimi kaynaklara göre "Makro Hori" (Uzun Köy), kimi kaynaklara göre "Makriköy" (Uzak Köy) adıyla anılıyordu. Osmanlı döneminde de kullanılan Makriköy adı, Cumhuriyetin ilanından sonra, 1925'te yer adları Türkçeleştirilirken Bakırköy'e çevrilmiştir.

1989'a kadar sahip olduğu 275 km²'lik alanıyla İstanbul'un en büyük yüzölçümlü ilçelerinden olan ve o dönem batıda Çatalca, kuzeyde Eyüpsultan ve Gaziosmanpaşa'yla komşu olan Bakırköy 1989 ve 1992 yerel seçimleri ile önce Küçükçekmece daha sonra Bahçelievler, Bağcılar ve Güngören ilçelerinin ayrılması ile hem nüfus, hem de alan olarak küçülmüştür.

Bakırköy ilçe merkezinin deniz seviyesinden ortalama yüksekliği 21 metredir. Bakırköy'ün kuzeyinde bu değer 70 metreye çıkar. Sırtlar kuzey-güney doğrultuda Marmara Denizi'ne doğru eğimlidir. Bakırköy'ün kıyı uzunluğu da 13 km olup Yeşilköy ve Yeşilyurt mahallelerinde ufak boylu falezler yer alırken, Florya kesiminde kumsal gözlenir.

Kuzeyinde E-5 Karayolu ile komşu olduğu Güngören ve Bahçelievler ilçeleri; güneyinde Marmara Denizi, doğusunda Çırpıcı deresi sınır olup, Zeytinburnu ilçesi, batısında ve kuzeybatısında ise Küçükçekmece ilçesi bulunmaktadır. Bu sınırlar içerisinde Bakırköy ilçesi 29,22 km² alana kuruludur. Toplam 15 mahalleden oluşmaktadır. 1926'da ilçe olan Bakırköy'den; 1957'de Zeytinburnu (Fatih'in batı mahallelerini de alarak), 1987'de Küçükçekmece ayrılarak ilçe olmuştur. 1992'de Bağcılar, Bahçelievler ve Güngören (Esenler 1993'te Güngören'den ayrılmıştır) Bakırköy'den; Avcılar ise Küçükçekmece'den ayrılarak ilçe olmuştur. İstanbul'un gelişmiş ve eski ilçelerinden biridir.

2024 yılında yapılan Bakırköy ve Zeytinburnu odaklı bir kentsel ekoloji çalışmasına göre Bakırköy'ün yeşil alanları 520 hektar olup ilçenin genel alanının %17,39'unu kaplar. Bu yeşil alanlar ilçenin mezarlıkları değil yolları, sokakları ve büyük parkları/kent ormanlarından oluştuğundan; Bakırköy, İstanbul ortalamasına göre daha yeşil bir görünüm sunar. İlgili çalışma ayrıca Bakırköy'de meskun mahalde 6 adet anıt ağaç (Üçü sakız ağacı, üçü çitlembik) da saptamıştır. Karşılaştırma yapmak gerekirse komşusu Zeytinburnu büyük çoğunluğu mezarlıklarda olan 151 hektarlık bir yeşil dokuya sahiptir, bu yeşil alanlar da ilçenin %13,02'sini oluşturur. Bakırköy'ün yeşil alan miktarı, Zeytinburnu'ndaki yeşil alan miktarından çok daha fazla olsa da Bakırköy ile Zeytinburnu'nun yeşil alan yüzdeleri (sırasıyla %17,39 ve %13,02) arasında beklenenden daha az fark olmasının nedeni; Bakırköy'de 9 km²yi aşan yüz ölçümleriyle Ataköy Atık Su Arıtma Tesisi, Atatürk Havalimanı gibi komplekslerin yer alması ve normal olarak bu yapılaşmış alanların, aslında daha yüksek olan yeşil alan oranını düşürmesidir.

İstanbul'un kuruluşu ile işgal ortadan kalkarak Cumhuriyet dönemine geçildi. 1925 yılında, Türkçe kökenli olmayan yer adlarını yasaklayan bir kanunla, beldenin eski adı Makriköy'den Bakırköy'e çevrildi.

1923 ile 1926 yılları arasında Beyoğlu'na bağlı bir semt olan Bakırköy, o dönemde günümüzdeki Avcılar, Bağcılar, Bahçelievler, Başakşehir, Esenler, Güngören ve Küçükçekmece ilçelerini, Zeytinburnu'nun batı mahallelerini ve 1957'ye kadar Arnavutköy ilçesinin küçük bir bölümünü de kapsıyordu. Küçükçekmece'nin ayrılmasından önce Türkiye'nin en büyük ilçesiydi.

İlk yoğun ve yaygın gecekondu alanları da 1947'den başlayarak ilçedeki sanayi kuruluşlarının çevresinde ortaya çıktı. Öte yandan, II. Dünya Savaşı sonrasında Yugoslavya'dan gelen göçmenlerin önemli bir bölümü o yıllarda henüz Bakırköy'e bağlı olan Zeytinburnu'na yerleştirildi. Vakıf arazilerinde kurulan gecekondularla hızla büyüyen Zeytinburnu, 1953'te Bakırköy'e bağlı bir bucak merkezi ve 1957'de de 60 bin nüfusuyla ayrı bir ilçe yapıldı. 1950-1960 döneminde Baruthane arazisi üzerinde Türkiye Emlak Kredi Bankası (bugünkü Türkiye Emlak Katılım Bankası) tarafından Türkiye'nin ilk toplu konut yerleşimlerinden biri olan Ataköy kuruldu. Yerleşim, kıyıdaki plaj ve turistik tesislerle tamamlanıyordu.

1960 sonrasında nüfus hızla arttı. Bu hızlı büyüme sonucu; 1950'lerde kırsal nitelik gösteren Güngören, Kocasinan ve Sefaköy gibi yerleşimler hızla tapulu gecekondu alanlarına dönüştüler. Benzer bir gelişme de, 1970'lerde Halkalı ile Londra Asfaltı çevresindeki Esenler, Yenibosna ve Yeşilbağ'da yaşandı. Ancak, Bakırköy ilçe sınırları içerisinde ilk hızlı gelişmeyi gösteren ve 1956'da ayrı bir belediye haline gelen yerleşim Küçükçekmece'ydi.

1981 öncesinde Bakırköy ilçe sınırları içerisinde, Bakırköy Belediyesi'nden başka dokuz yerleşimde (Avcılar, Halkalı, Küçükçekmece, Sefaköy, Esenler, Güngören, Kocasinan, Yenibosna ve Yeşilbağ) daha belediye örgütü vardı. 1981'de yapılan bir düzenlemeyle Esenler ve Yeşilbağ, Güngören Belediyesi'ne; Yenibosna, Kocasinan Belediyesine; Avcılar, Sefaköy ve Halkalı da Küçükçekmece Belediyesi'ne bağlı birer şube haline getirildi. 1984'te yapılan yeni bir düzenleme ile Güngören, Kocasinan ve Küçükçekmece belediyeleri de Bakırköy Belediyesi'ne bağlandı ve Bakırköy, İstanbul Büyükşehir Belediyesi'ne bağlı bir ilçe belediyesi konumuna getirildi. 1987 yılında yapılan yönetsel bir düzenlemeyle ilçenin batı kesiminde Küçükçekmece ilçesi kuruldu. 5 Mart 1992 tarihli Bakanlar Kurulu kararıyla da Bakırköy sınırları içerisinde Bağcılar, Güngören ve Bahçelievler ilçelerinin kurulmasına karar verildi.

Bakırköy, Türkiye'nin ilk metropolleşen kenti İstanbul'un organik bir parçasıdır. İlçe ekonomisi genel olarak sanayi ve ticarete dayalıdır.

Bu yörede kurulan ilk sanayi tesisleri 1768'de açılan Baruthane ile 19. yüzyılın ikinci yarısında üretime geçen bez fabrikasıdır. Bakırköy, ekonomik anlamdaki asıl büyümesini ise 1950 sonrasında yaşadı. 1947'de Belediye İmar Müdürlüğü'nce yayımlanan bir yönetmelikle Yedikule-Bakırköy arası örgütlü sanayinin yerleşmesine açıldı. 1949'da yayımlanan ikinci bir raporla, sanayiye açılan alanlar genişletildi ve bu arada Bakırköy'ün dışı ile Yeşilköy, Küçükçekmece ve Zeytinburnu çevresi de bu kapsama alındı.

İlçede bulunan Galleria, Atrium AVM, Carousel, Town Center, Capacity ve Marmara Forum gibi alışveriş merkezleri ticari hayatı canlı tutmaktadır. Mart 2013 istatistiklerine göre Bakırköy'de 11 olan AVM sayısı, Slovenya, Hırvatistan, İzlanda, Lüksemburg, Estonya, Karadağ, Makedonya, Malta, Kıbrıs Cumhuriyeti, Arnavutluk ve Bosna-Hersek olmak üzere 11 ülkeyi geride bırakmıştır.

Bakırköy Belediyesi tarafından 1986'da yaptırılmaya başlanan ve 1989'da hizmete açılan Bakırköy Yeraltı Çarşısı'nda 2009 itibarıyla toplam 101 dükkân bulunmaktadır ve bu çarşı da ilçenin ekonomisine katkıda bulunan ögelerden biri olmaya devam etmektedir.

1990 yılında Türkiye'nin en kalabalık ilçesi olan Bakırköy, aynı zamanda İstanbul halkının beşte birini barındırmaktaydı.

İlçenin en bilinen hastanelerinden biri Türkiye'de ilk açılan ruh ve sinir hastalıkları hastanesi olan Bakırköy Ruh ve Sinir Hastalıkları Hastanesi'dir. Hastanenin kurucusu ise Ord. Prof. Dr. Mazhar Osman'dır. Hastane, 15 Haziran 1927'den beri hizmete devam etmektedir.

Bir dönem Türkiye 1. Futbol Ligi'nde de mücadele eden Bakırköyspor ilçenin futboldaki en başarılı kulübüdür. Bunun dışında Emlakbank ve Yeşilyurt gibi spor kulüpleri Basketbol ve Voleybol gibi branşların 1. liglerinde, Bakırköy Rugby Kulübü'de Rugby ligi'nde ilçeyi temsil etmektedir. Ayrıca Bakırköy Gençlik Spor Kulübü; yüzme, su altı voleybol, paletli yüzme, bocce, çim hokeyi, jimnastik, atletizm ve tenis branşlarında da gençlere hizmet vermektedir.

İnşaatı 2010 yılında tamamlanan Sinan Erdem Spor Salonu, spor faaliyetlerinde 16.500, konser, sanat gösterisi gibi organizasyonlarda 22.500 seyirci kapasitesi ile Türkiye'nin en büyük, Avrupa'nın 3. büyük spor salonu olarak hizmet vermektedir. 2010 FIBA Dünya Basketbol Şampiyonası ve 2012 Dünya Kısa Kulvar Yüzme Şampiyonası'na ev sahipliği yapan salon, hâlen Anadolu Efes'in Türkiye Basketbol Ligi ve EuroLeague maçlarına ev sahipliği yapmaktadır.

İlçe sınırları içinde bulunan bir diğer önemli spor kompleksi olan Ataköy Atletizm Salonu, Türkiye'deki ilk ve tek atletizm salonudur.

Sosyal demokrat seçmenin çoğunlukta olduğu bir ilçedir. Bu durumda halkın yaş ortalamasının ve eğitim seviyesinin yüksek olması etkilidir. Bu durum 2007 seçimlerinde de değişmemiştir. CHP, Bakırköy'de %50'nin üzerinde oy almıştır. 2010 Türkiye anayasa değişikliği referandumu'nda da CHP'nin "hayır" isteğini %72,91'lik bir oranla karşılarken, %27,09'u ise "evet" oyunu kullanmıştır. Bakırköy'de sosyal demokrat seçmen profili, 2023 genel seçimlerinde CHP'ye verilen %49,89'luk ve 2024 yerel seçimlerinde belediye başkanlığı için verilen %67,72'lik destekle bir kez daha doğrulanmıştır.

Ali Talip Özdemir yapılan ara seçimlerde belediye başkanı seçilmiştir.

Ahmet Bahadırlı yapılan ara seçimlerde belediye başkanı seçilmiştir.

Bakırköy ilçesinin batı kesiminde yer alan Atatürk Havalimanı, 11,77 km²'lik (1178 ha) yüzölçümüyle ilçenin yaklaşık 3'te 1'ini kaplamaktadır. Atatürk Havalimanı, Yeşilköy, Yeşilyurt, Florya ve Sefaköy semtleri arasında bulunur. Havalimanı, askeri amaçlarla 1912 yılında Yeşilköy'de hizmete girdi. 1985'e kadar bulunduğu Yeşilköy semtinin adını taşıyan havalimanı, 1985 yılında Atatürk Havalimanı adını aldı. 29 Ekim 2018 tarihinde hizmete giren İstanbul Havalimanı ile beraber 6 Nisan 2019 tarihinde tüm sivil uçuşlar İstanbul Havalimanı'na aktarıldı. Havalimanında bir süre kargo uçuşları devam etti. 5 Şubat 2022 tarihinde kargo uçuşları da İstanbul Havalimanı'na aktarıldı.

Bakırköy, which was one of the largest districts of Istanbul with an area of 275 km² until 1989 and was bounded by Çatalca to the west, Eyüpsultan and Gaziosmanpaşa to the north, shrunk both in terms of population and area with the local elections of 1989 and 1992, first with the separation of Küçükçekmece and then Bahçelievler, Bağcılar and Güngören districts. Nowadays Bakırköy has a surface area of 29.22 km² with its new borders.

While the average elevation is 20-30 meters throughout Bakırköy, this value rises to 70 meters in the north of the district. The ridges slope north-south towards the Marmara Sea. The coastal length of Bakırköy is 13 km, with small cliffs in Yeşilköy and Yeşilyurt neighborhoods and a sandy beach in Florya.

According to a 2024 urban ecology study focusing on Bakırköy and Zeytinburnu, Bakırköy's green areas are 520 hectares, covering 17.39% of the overall area of the district. Since these green areas are not cemeteries but roads, streets and large parks or urban forests, Bakırköy presents a greener appearance compared to the Istanbul average. The study also identified six veteran trees (three mastic trees and three hackberry trees) in the residential neighborhoods of Bakırköy. In comparison, neighboring Zeytinburnu has 151 hectares of green space, mostly in cemeteries, which covers 13.02% of the district.

In the Byzantine period Bakırköy was a separate community outside Constantinople, a well-watered pleasant seaside retreat from the city, and was called Hebdomon (Greek: Ἕβδομον, "the Seventh", i.e. seven Roman miles from the Milion, the mile-marker monument of Constantinople). Here - where nowadays the Ataköy Marina lies - the Emperor Valens built one of the two Imperial Palaces bearing the name of Magnaura, while Justinian erected another Palace named Jucundianae, also placed near the seaside. Two churches, dedicated respectively to St. John the Evangelist and to St. John Baptist the Forerunner, the latter hosting the head of the Saint and burial place of the Emperor Basil II, were also erected here.

Hebdomon was a place of military exercise and concentration in what became known in Greek as the Kampos tou Tribounaliou (Greek: Κάμπος τοῦ τριβουναλίου) (in Latin Campus Tribunalis), where several Roman and Byzantine Emperors were elected through acclamation by the army. Among them were Valens, Arcadius, Honorius, Theodosius II, Phocas, and Nikephoros II Phokas. The Campus lay in the valley of Veli Efendi, where now the horse race course lies. The imperial court came often to the Hebdomon to attend military parades, to welcome the Emperor coming back from campaign, or to pray in the large church of St. John Baptist the Forerunner.

Later the place acquired the name of Makrohori (Greek: Μακροχώρι "Long Village"), which was adapted to Makriköy (Turkish: Köy "village") in the Ottoman period, when many large houses were built there. Yeşilköy (San Stefano), located within the present boundaries of the district, was occupied by the Russians in 1877-1878, and the Treaty of San Stefano was signed there on 3 March 1878. By the pre-First World War period it was known as a holiday resort for residents within Constantinople proper. During the WWI, the area suffered because of the British bombing of Istanbul.

There are 15 neighbourhoods in Bakırköy District:

The centre of Bakırköy is an important commercial district. There is a huge shopping district (including a number of huge shiny shopping centres as Carousel), a range of cinemas, bars and cafés, as well as conversion of streets to pedestrian malls.

Bakırköy is easy to reach by public transport; there are minibuses (Turkish:Dolmuş) to Beyoğlu throughout the night; there are buses to Mecidiyeköy (although using the D.100 highway by bus is unpleasant indeed: there is a ferry boat service that takes passengers to Kadıköy and Bostancı on the Asian side of the city and also to the Adalar (Islands); and the light-railway from the airport to Aksaray runs through here. Moreover, the quarter has a station of the suburban railway line between Sirkeci and Halkalı.

Built in 1913, Veliefendi Race Course, Turkey's largest and oldest modern horse-racing track (not including the ancient hippodromes in Turkey), is in close proximity.

Istanbul's largest mental hospital is in Bakırköy, and the parkland surrounding it is the largest green space in the district.

There is a popular belief that the underground water of Bakırköy comes from the river Danube.

Being near the Fault in the Sea of Marmara, Bakırköy is vulnerable to earthquake damage. There is a restriction on the amount of floors allowed in a building as a result.

The headquarters of Turkish Airlines are on the grounds of Istanbul Atatürk Airport in Yeşilköy in Bakırköy. Borajet also has its head office in Yeşilköy.

Bakırköy experiences a Mediterranean climate (Csa/Cs) according to both Köppen and Trewartha climate classifications, with cool winters and warm to hot summers. Bakırköy is, by a margin, the warmest district in Istanbul, with an average temperature of almost 15 °C (59 °F), with an especially significant difference in summer. Bakırköy is also one of the only districts in Istanbul with a USDA hardiness zone rating of 9b and an AHS heat zone rating of 4.

Florya Metin Oktay Sports Complex and Training Center, Florya

The neighbourhood association football team is called Bakırköyspor, once one of top teams in the country, currently a local lower league outfit.